Bədavi Hüseynov: kapitanlıq, məsuliyyət və soyunub-geyinmə otağının sınağı

Giriş

Azərbaycan millisi martın sonundakı iki yoldaşlıq oyununa təkcə nəticə üçün çıxmır. Haiti ilə martın 22-də Sumqayıtda, Belarusla isə üç gün sonra Bakıda keçiriləcək görüşlər Fernandu Santuşun komandası üçün həm oyun planını, həm də kollektivin dayanıqlığını yoxlamaq imkanıdır.

Hər iki matçda milli komanda kapitanı Bədavi Hüseynov olacaq. Milli komanda kapitanının vəzifəsi meydana sarğı ilə çıxmaqdan ibarət deyil: gərgin anlarda komandanın ritmini qorumaq, məşqçi ilə futbolçular arasında ünsiyyəti asanlaşdırmaq və nəticə dəyişəndə məsuliyyətdən yayınmamaq da onun işidir.

Bu təyinat kapitanlığın mahiyyəti ilə bağlı suallar doğurur: milli komanda kapitanı kimi liderlik nə vaxt görünür və soyunub-geyinmə otağındakı atmosfer nəticəyə necə təsir edir? Söhbəti konkret sitatlar uydurmadan, qarşıdakı oyunların ortaya qoyduğu suallar üzərində qurmaq daha dürüstdür. Martın 13-nə olan məlumata görə, vitse-kapitan hələ açıqlanmayıb.

Kapitan və komandanın məsuliyyət bölgüsü

Hüseynovun müdafiəçi olması milli komanda kapitanı roluna xüsusi çalar verir. Müdafiəçi oyunun gedişini, məsafələri və rəqibin hərəkətlərini daim izləyir. Bu baxış komandanın düzülüşünü idarə etməyə kömək edə bilər. Amma sarğı öz-özünə liderlik yaratmır: liderlik gündəlik davranışla qazanılır.

Milli komanda kapitanının işi hamıya eyni sözləri demək deyil, hər futbolçuya lazım olan anda düzgün mesajı çatdırmaqdır. Gənc oyunçu səhvdən sonra sakitləşdirici dəstək, təcrübəli futbolçu isə plana qayıtmaq üçün qısa xatırlatma gözləyə bilər. Belə ünsiyyət meydanda artıq sözlərə yox, daha çevik qərarlara kömək edir.

Fernandu Santuş oyun planını müəyyənləşdirir, milli komanda kapitanı isə həmin planın futbolçular arasında işləməsinə kömək edir. Bu, məşqçinin yerinə qərar vermək deyil. Kapitan məşqçinin tələblərini komandaya çatdırır, oyunçuların narahatlığını isə vaxtında texniki heyətə bildirir.

Yaxşı milli komanda kapitanı şəxsi məsuliyyətin komandaya təsirini də davranışı ilə göstərir. Müdafiəçi top itkisindən sonra geri qayıdırsa, hücumçu pressinqdə komanda yoldaşına dəstək olursa, bu nümunələr nitqdən daha inandırıcıdır. Sarğı isə liderliyin özü yox, onun görünən işarəsidir.

Vitse-kapitanın hələ açıqlanmaması diqqət çəkir, amma bunu komanda daxilində problem kimi yozmağa əsas yoxdur. Qərar məşqçi heyətinin seçimindən və oyunçuların rol bölgüsündən asılı ola bilər. Vacib olan ikinci sarğının kimdə olmasından çox, liderlik funksiyalarının tək bir nəfərin üzərində qalmamasıdır. Milli komanda kapitanı bu məsuliyyəti komanda yoldaşları ilə bölüşməlidir.

Liderlik və soyunub-geyinmə otağı

Yoldaşlıq oyunlarında məşqçi heyəti heyəti və taktiki variantları yoxlayır. Dəyişikliklər, fərqli mövqelər və əvəzetmələr komandanın vərdişlərini sınağa çəkir. Belə şəraitdə komanda ruhu şüar deyil: ehtiyat oyunçusunun oyuna hazır qalması, səhv edən yoldaşın tənqid əvəzinə dəstək görməsi kimi konkret davranışlardır. Milli komanda kapitanı bu davranışlara nümunə göstərə bilər.

Soyunub-geyinmə otağında münasibətlər formalaşır, amma atmosferi təkcə oradakı söhbətlər müəyyən etmir. Məşqdəki davranış, heyətə düşməyən oyunçunun reaksiyası və meydanda bir-birinin səhvini düzəltmək istəyi də bu mənzərənin hissələridir. Kapitan bunlara təkbaşına nəzarət edə bilməz, amma sağlam münasibətlərin qorunmasına təsir göstərə bilər.

Futbolçu müsahibəsi zamanı birlik, mübarizə və qələbə istəyi kimi ümumi ifadələrə qapılmaq asandır. Daha faydalısı bu sözlərin konkret qarşılığını soruşmaqdır: komanda geri düşəndə kim oyunu sakitləşdirir? Əvəzlənən futbolçu necə reaksiya verir? Meydandakı göstərişlər məşqçinin planına uyğundurmu?

Bu sualların cavabı bir oyunun hesabından daha davamlı mənzərə yarada bilər. Yoldaşlıq görüşündə nəticə vacibdir, amma futbolçuların qərarları və münasibətləri də qiymətləndirilməlidir. Yalnız qələbəyə baxmaq təzyiq altında nəyin düzgün, nəyin səhv getdiyini gözdən qaçıra bilər.

Kapitan üçün başqa bir sınaq tənqid və dəstək arasında tarazlıq yaratmaqdır. Səhv edən oyunçuya irad bildirmək lazım gələ bilər, amma bu, onu komandadan təcrid etməməlidir. Düzgün ton və vaxt seçimi həm səhvi düzəltməyə, həm də futbolçunun özünəinamını qorumağa imkan verir. Milli komanda kapitanı bu tarazlığı qorumağa çalışmalıdır.

Komanda ruhu yalnız rəqibə qarşı sərtlik demək deyil. O, oyun planına sadiq qalmaq, bir epizoddan sonra növbəti qərara köklənmək və məsuliyyəti birlikdə daşımaqdır. Bu xüsusiyyətlər xüsusən hesab dəyişəndə üzə çıxır: komanda səbirli hücum qurur, yoxsa tələsik uzun ötürmələrə və fərdi həllərə üz tutur?

İki rəqib, iki fərqli yoxlama

Haiti ilə Sumqayıtda keçiriləcək oyun mart toplanışının ilk sınağıdır. Məqsəd təkcə nəticə qazanmaq yox, məşqdə işlənən prinsipləri oyun şəraitində yoxlamaqdır. Yeni və ya dəyişmiş düzülüşdə milli komanda kapitanı müdafiə xəttinin əlaqəsini və futbolçuların tapşırıqlara diqqətini qorumağa kömək edə bilər.

Üç gün sonra Bakıda Belarusla görüşdə bərpa prosesi və heyət dəyişiklikləri ön plana çıxa bilər. Yoldaşlıq statusu məşqçiyə müxtəlif variantları sınamaq imkanı versə də, oyunun rəqabət xarakterini aradan qaldırmır. Heyət dəyişəndə də ortaq prinsiplərin qorunması vacibdir.

Rəqiblərin oyun tərzi barədə əvvəlcədən qəti nəticə çıxarmaq düzgün olmaz. Bununla belə, iki fərqli qarşılaşma komandadan uyğunlaşma tələb edəcək. Topa sahibolma, müdafiə məsafələri və top itkisindən sonrakı reaksiya hər oyunda ayrıca qiymətləndirilə bilər. Santuş üçün bu, taktiki müşahidə, Hüseynov üçün isə həmin müşahidələri meydanda komanda davranışına çevirmək fürsətidir.

Yoldaşlıq oyunları milli komanda kapitanı rolunun əhəmiyyətini azaltmır, əksinə, onu fərqli tərəfdən göstərir. Hesab təzyiqi nisbətən az olanda futbolçuların bir-birinə münasibəti və oyuna sonradan qoşulanların nə qədər tez uyğunlaşdığı daha aydın görünə bilər. Bu müşahidələr məşqçi heyətinin gələcək qərarlarına da kömək edəcək.

Matçların mümkün ssenarisi

Haiti ilə oyunda Azərbaycan erkən qol vursa, əsas sınaq üstünlüyü qorumaq olacaq. Komanda lazımsız riskə getmədən topa nəzarət etməli, müdafiə ilə yarımmüdafiə arasındakı məsafəni saxlamalıdır. Milli komanda kapitanının sakit göstərişləri hücum tempini azaltmaq üçün deyil, oyunun nəzarətdən çıxmasının qarşısını almaq üçündür.

Azərbaycan hesabda geri düşərsə, tələskənliyi idarə etmək vacib olacaq. Müdafiə xəttinin irəli çıxması ilə arxadakı boşluqların böyüməsi arasında tarazlıq tapılmalıdır. Milli komanda kapitanının komanda yoldaşlarını oyunda saxlamaq və hər uğursuz epizoddan sonra növbəti tapşırığı xatırlatmaq bacarığı bu məqamda xüsusilə önə çıxacaq.

Belarusla görüşdə də ilk dəqiqələrin ritmi vacibdir. Ancaq ikinci oyunda yorğunluq və heyət dəyişiklikləri əlavə çətinlik yarada bilər. Bu, həm meydandakı futbolçuların, həm də ehtiyat skamyasından oyuna qoşulanların hazırlığını yoxlayacaq. Məşqçinin dəyişiklik planı ilə kapitanın yeni oyunçular arasında əlaqəni qoruması bir-birini tamamlamalıdır.

Hər iki matçda qiymətləndiriləcək göstəricilər yalnız qollara və təhlükəli epizodlara aid deyil. Təzyiqə reaksiya, müdafiəyə keçid intizamı və top itkisindən sonra komanda yoldaşlarına dəstək də önəmlidir. Bu vərdişlər sabit olsa, nəticə gözlənilən kimi olmasa belə, toplanış faydalı məlumat verəcək.

Nəticə

Bədavi Hüseynovun hər iki oyuna milli komanda kapitanı təyin olunması ona həm görünən, həm də səssiz məsuliyyət verir. Müdafiə xəttini təşkil etmək, məşqçi heyətinin planına uyğunluğu qorumaq və komanda yoldaşları ilə əlaqəni saxlamaq bu rolun əsas hissələridir. Milli komanda kapitanı hər şeyi təkbaşına həll edən fiqur deyil; komandanın öz öhdəliklərini yerinə yetirməsinə kömək edir.

Martın 22-də Sumqayıtda Haiti, üç gün sonra Bakıda Belarusla keçiriləcək oyunlar təkcə taktiki yoxlama olmayacaq. Onlar liderliyin davranışda necə göründüyünü, soyunub-geyinmə otağındakı atmosferin meydana necə təsir etdiyini və çətin epizodlarda komanda ruhunun qorunub-qorunmadığını göstərə bilər. Milli komanda kapitanının ən dəyərli təsiri isə, yəqin ki, statistikada deyil, komandanın birlikdə verdiyi qərarlarda görünəcək.